Το μεγάλο τσίρκο της καθημερινότητας

Με αφορμή τον τραγικό θάνατο ενός δημοφιλούς καλλιτέχνη και τραγουδιστή, η τηλεοπτική καθημερινότητα απέκτησε για ακόμη μία φορά το γνώριμο σκηνικό της: έκτακτες συνδέσεις, ατέλειωτα ρεπορτάζ, «ειδικοί» κάθε είδους, μαρτυρίες, αναλύσεις, τηλεφωνικές παρεμβάσεις και αδιάκοπες επαναλήψεις.

Η είδηση έγινε θέαμα.
Ο πόνος έγινε τηλεοπτικό προϊόν.
Και το πένθος μετατράπηκε σε πρόγραμμα με διάρκεια.

Από το πρωί μέχρι το βράδυ, η ίδια ιστορία ανακυκλώνεται. Άλλη μία λεπτομέρεια, άλλη μία «αποκάλυψη», άλλο ένα πρόσωπο που θα κληθεί να πει τι γνώριζε, τι άκουσε, τι πιστεύει. Κάθε μικρή πληροφορία μεγαλώνει, διογκώνεται και επιστρέφει στην οθόνη μέχρι να εξαντληθεί — ή μέχρι να εμφανιστεί η επόμενη.

Και κάπου ανάμεσα στα τηλεοπτικά παράθυρα, στα συγκινησιακά μουσικά χαλιά και στις δραματικές περιγραφές, χάνεται το αυτονόητο: ένας άνθρωπος έφυγε από τη ζωή.

Δεν είναι ανάγκη κάθε θάνατος να μετατρέπεται σε τηλεοπτική σειρά. Δεν χρειάζεται κάθε συγγενής, φίλος, συνεργάτης ή γνωστός να γίνει πρωταγωνιστής μιας δημόσιας εξομολόγησης. Ούτε κάθε πτυχή της προσωπικής ζωής ενός ανθρώπου να αναζητά τη θέση της κάτω από τους προβολείς.

Η τηλεόραση, βέβαια, έχει δικαίωμα να ενημερώνει. Έχει όμως και την ευθύνη να γνωρίζει πότε η ενημέρωση τελειώνει και αρχίζει η εκμετάλλευση της ανθρώπινης συγκίνησης.

Γιατί υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενημέρωση και την τηλεοπτική υπερβολή. Και όταν αυτή η γραμμή ξεπερνιέται, ο τηλεθεατής δεν παρακολουθεί πλέον την είδηση. Παρακολουθεί ένα θέαμα που τρέφεται από αυτήν.

Το πιο παράδοξο είναι ότι το ίδιο έργο επαναλαμβάνεται σχεδόν καθημερινά. Αλλάζει μόνο ο πρωταγωνιστής.

Σήμερα ένας καλλιτέχνης. Αύριο ένα δυστύχημα. Μεθαύριο μια οικογενειακή τραγωδία. Έπειτα ένα έγκλημα, μια εξαφάνιση, μια δημόσια σύγκρουση. Το τηλεοπτικό σκηνικό παραμένει ίδιο. Κάμερες, παράθυρα, ένταση, αγωνία, συγκίνηση, επαναλήψεις.

Ένα μεγάλο τσίρκο της καθημερινότητας, όπου η ανθρώπινη δυστυχία κινδυνεύει να γίνει απλώς ακόμη ένα τηλεοπτικό επεισόδιο.

Και ίσως το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο ότι τα κανάλια προσφέρουν αυτό το θέαμα. Είναι ότι εμείς, ως κοινωνία, έχουμε αρχίσει να το θεωρούμε φυσιολογικό.

Έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τον πόνο από την οθόνη. Να ακούμε λεπτομέρειες που δεν μας αφορούν. Να παρακολουθούμε ανθρώπους να θρηνούν μπροστά στις κάμερες. Να περιμένουμε την επόμενη «εξέλιξη», ακόμη κι όταν στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία εξέλιξη.

Μόνο επανάληψη.

Ίσως, λοιπόν, κάποια στιγμή χρειάζεται να χαμηλώσουν τα φώτα.

Να σταματήσει για λίγο η τηλεοπτική φασαρία.

Και να μείνει η σιωπή που αρμόζει στον θάνατο ενός ανθρώπου.

Γιατί δεν χρειάζεται κάθε τραγωδία να γίνει θέαμα για να έχει σημασία. Και δεν χρειάζεται η ανθρώπινη απώλεια να περάσει μέσα από δεκάδες τηλεοπτικά παράθυρα για να θυμηθούμε ότι πίσω από την είδηση υπήρχε ένας άνθρωπος, μια ζωή, μια οικογένεια, φίλοι, άνθρωποι που πονάνε.

Ίσως τελικά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσες ώρες ακόμη θα αφιερώσει η τηλεόραση στον συγκεκριμένο θάνατο.

Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη θα ανεχόμαστε να μετατρέπεται η ανθρώπινη τραγωδία σε καθημερινό τηλεοπτικό θέαμα.

Γιατί το τσίρκο μπορεί να συνεχίζεται.

Εμείς, όμως, έχουμε πάντα τη δυνατότητα να κλείσουμε την τηλεόραση.