Συλλογικό αντίο ή κυνήγι δημοσιότητας;
Κάθε φορά που ένας άνθρωπος γνωστός στο ευρύ κοινό φεύγει από τη ζωή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γεμίζουν με αναρτήσεις, δηλώσεις, φωτογραφίες και προσωπικές ιστορίες. Πολιτικοί, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, πρόσωπα της δημόσιας ζωής αλλά και απλοί πολίτες σπεύδουν να εκφράσουν τη λύπη τους και να αποχαιρετήσουν τον εκλιπόντα.
Πρόκειται άραγε για ένα αυθεντικό συλλογικό αντίο ή για μια ακόμη ευκαιρία δημόσιας προβολής;
Η αλήθεια βρίσκεται συνήθως κάπου στη μέση. Δεν είναι παράλογο οι άνθρωποι να θέλουν να τιμήσουν κάποιον που σημάδεψε μια εποχή, επηρέασε τη ζωή τους ή άφησε το αποτύπωμά του στην κοινωνία. Η δημόσια έκφραση θλίψης αποτελεί συχνά μια ανθρώπινη ανάγκη συμμετοχής σε ένα κοινό βίωμα. Μέσα από λίγες λέξεις, μια φωτογραφία ή μια ανάμνηση, πολλοί αισθάνονται ότι αποχαιρετούν ένα κομμάτι της δικής τους ιστορίας.
Ωστόσο, στην εποχή της διαρκούς έκθεσης, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει και μια άλλη διάσταση του φαινομένου. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μετατρέψει σχεδόν κάθε γεγονός σε ευκαιρία δημόσιας παρουσίας. Η ανάγκη να φανεί κανείς παρών σε μια σημαντική στιγμή, να δηλώσει συμμετοχή στο κυρίαρχο θέμα της επικαιρότητας ή να δείξει τη σχέση του με ένα γνωστό πρόσωπο, συχνά συγχέεται με τον πραγματικό φόρο τιμής. Έτσι, κάποιες αναρτήσεις μοιάζουν να μιλούν λιγότερο για εκείνον που έφυγε και περισσότερο για εκείνον που τις δημοσιεύει.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να εκφράζεται δημόσια η θλίψη. Το ερώτημα είναι ποιος βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσίευσης: ο άνθρωπος που έφυγε ή η εικόνα αυτού που μιλά για εκείνον. Όταν το μήνυμα γίνεται αφορμή αυτοπροβολής, το νόημα του αποχαιρετισμού αλλοιώνεται και η μνήμη του εκλιπόντος περνά σε δεύτερη μοίρα.
Ίσως, τελικά, η αξία ενός φόρου τιμής να μην κρίνεται από το πόσο γρήγορα ή πόσο δημόσια εκφράζεται, αλλά από το κατά πόσο είναι ειλικρινής. Γιατί ο σεβασμός προς έναν άνθρωπο που έφυγε δεν μετριέται σε αναρτήσεις, κοινοποιήσεις και «μου αρέσει», αλλά στην αυθεντικότητα των λόγων και των συναισθημάτων που τον συνοδεύουν στο τελευταίο του ταξίδι.
