Η Ευρώπη: από ενιαία αγορά σε μια αγορά – τι σημαίνει αυτό
Η Ευρώπη χτίστηκε πάνω στην ιδέα της ενιαίας αγοράς : μια τεράστια οικονομική περιοχή χωρίς σύνορα για προϊόντα, υπηρεσίες, κεφαλαία και ανθρώπους. Για δεκαετίες, αυτό το μοντέλο οδήγησε στην πυρήνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ενισχύοντας την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την κινητικότητα των πολιτών.
Τα τελευταία χρόνια όμως, όλο και πιο συχνά γίνεται λόγος για μια Ευρώπη που μεταβαίνει από “ενιαία αγορά” σε απλώς “μια αγορά” . Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή σε επίπεδο λέξεων, αλλά είναι τεράστια σε επίπεδο ουσίας.
Η “ενιαία αγορά” προϋποθέτει κοινές πολιτικές, κοινούς κανόνες, κοινή φιλοσοφία. Προϋποθέτει συνεργασία, συντονισμό και μια κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα. Αντίθετα, η “μια αγορά” περιγράφει έναν χώρο όπου τα κράτη‑μέλη λειτουργούν περισσότερο ως αυτόνομες οικονομίες που απλώς συνυπάρχουν, χωρίς βαθιά ενοποίηση και χωρίς κοινό όραμα.
Η αλλαγή αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Οι κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας — οικονομική, υγειονομική, ενεργειακή, γεωπολιτική — έφεραν στην επιφάνεια τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών. Η άνοδος του προστατευτισμού, οι εθνικές στρατηγικές και οι διαφορετικές ταχύτητες προκαλούν ένα περιβάλλον όπου η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει τη συνοχή της .
Τι σημαίνει όμως πρακτικά αυτή η μετάβαση;
Σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μια πραγματικά ενωμένη οικονομική δύναμη ή αν θα επιτρέψει την επιστροφή σε έναν μωσαϊκό εθνικών πολιτικών. Σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι θα επηρεαστούν από το πόσες κοινές — ή πόσες διαφορετικές — θα είναι οι μελλοντικές ευρωπαϊκές αποφάσεις .
Η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Είναι βαθιά πολιτική, οικονομική και κοινωνική. Και αφορά άμεσα το μέλλον της Ευρώπης, την ανταγωνιστικότητά της και τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα εξελιχθεί η αγορά της, αλλά και ποια Ευρώπη θέλουμε για τις επόμενες γενιές.
